مجتبی گهستونی، روزنامه‌نگار و پژوهشگر در یادداشتی نوشت: نخستین‌بار که تعداد قابل توجه‌ای از نسخه‌های مجله «اخبار هفته» چاپ ۱۳۲۶تا ۱۳۲۸ آبادان را دیدم و مطالعه کردم با نوشته‌هایی از نجف دریابندری و صفدر تقی‌زاده مواجه شدم، نوید آن را می‌داد که این حجم از مطالب جریانی به نام «ادبیات نفت» را کلید خواهد زد.

از زمان انتشار نخستین مجله «نفت» که به زبان فارسی در زمینه نفت و گاز منتشر می‌شد و همچنان در آرشیوهای مهم ایران وجود دارد تا زمان انتشار نشریاتی همچون؛ «خبرهای روز»، «آبادان»، «آئینه نفت»، «پالایش»، «پیک نفت»، «مشعل آبادان»، «نامه صنعت نفت»، «اخبار ماهانه شرکت ملی نفت ایران»، «نفت جنوب»، «اخبار هفته» در بین سالهای ۱۳۲۶ تا ۱۳۵۷ و بعدها انتشار نشریاتی همچون «گام اول»، «فلر»، «نفت پالایش و پتروشیمی»، «نفت به زبان ساده»، «نپتا»، «تجهیزات صنعت نفت»، «پژوهش نفت»، «مشعل»، «دانش نفت»، «اکتشاف و تولید نفت و گاز»، «نفت و انرژی»، «گستره انرژی»، «نفت و پالایش»، «چشم انداز نفت» که مابین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۵ منتشر می‌شدند همواره نوشته‌هایی پر مغز و جالبی از نویسندگان شاخصی را می‌دیدیم و می‌خواندیم.

پس از ملی شدن صنعت نفت بود که شاهد رشد انتشار مجلات تخصصی در زمینه نفت بودیم و از آن پس نام نویسندگان بی‌شماری در مجلات نفتی به چشم می‌آید. همین نام‌ها بودند که جریان ادبیات نفتی را شکل دادند. در راس آنها نام نویسندگان شاخصی چون احمد محمود، اسماعیل فصیح، فتح‌الله بی‌نیاز، بهرام حیدری، منوچهر شفیانی، محمدرضا صفدری، قاضی ربیحاوی، اصغر عبدالهی، عدنان غریفی، نسیم خاکسار، احمدبیگدلی، فرهاد کشوری، قباد آذرآئین و زویا پیرزاد به چشم می‌آید.

در ۱۱۴ سالگی کشف نفت و پس از انتشار صدها کتاب و قصه کوتاه و بلند بود که اردشیر صالح‌پور از چهره‌های شاخص فرهنگی و هنری خوزستان دست به تالیف کتابی با عنوان «ادبیات نفتی» زد که در این اثر حال و هوای جنوب و فضای سیاسی اجتماعی نفتی، پیرنگ ادبیات نفتی و مکتب رئالیسم، تاثیر سینما بر ادبیات نفتی، رمان‌های چاه نفتی و رمان‌های اکتشافی، نوستالژی‌های ادبی نفت در تازه‌ترین داستان‌ها، راه متفاوت نویسندگان جنوب و موارد دیگر را مورد بررسی و واکاوی قرار داد.

هنرهایی چون سینما، تئاتر، قصه، شعر به دلیل توانایی این خاصیت را داشتند که تاثیرات پیش روی تمام ذی نفعان حوزه نفت از کارگری تا کارمندی را با انواع ظرافت‌های نهفته در هنر مورد توجه قرار دهد.

به روایت کارشناسان، ادبیات یکی از بهترین ابزارها برای نمایندگی طبقه پایین جامعه است و هنر هنرمند منجر به بازگشایی قفل این سکوت از طریق تصویر می‌شود. 

افرادی همچون اردشیر صالح‌پور در کتاب «ادبیات نفتی» و البته شبنم حاتم‌پور در کتاب «از نفت تا داستان» و ایرج قاسمی به همراه حسینعلی قبادی و فاطمه غلامی در کتاب «نفت، فرهنگ و ادبیات» هر کدام به محرکی برای دیگر محققان و پژوهشگران تیدبل شده‌اند تا دیگران تحقیقی پیرامون تاریخ اجتماعی نفت از منظر ادبیات داشته باشند. چرا که کاوش در زندگی لایه‌های مختلف نفتی جز از منظر ادبیات و تاریخ محلی قابل روایت نیست و گامی در جهت پژوهش‌های بعدی است.

کوتاه سخن اینکه ما در کلیه جغرافیای نفتی ایران به پژوهش‌هایی از جنس آثار اردشیر صالح‌پور نیازمندیم.

انتهای پیام/